facebook line-icon-png-transparent-3 youtube
call : 088-3050209

รู้ลึก!! เรื่องขันหมาก

ขนหมาก webcover

พอพูดถึงเรื่องแห่ขันหมาก บ่าวสาวส่วนใหญ่ต่างงึมงำๆ เพราะถ้าไม่ถึงคราวต้องแต่งงาน เรื่องนี้คงเป็นเรื่องไกลตัว
วันนี้ผมจึงรวบรวมข้อมูลจากหลายแหล่ง มาเรียบเรียงให้เพื่อนๆ เข้าใจง่าย และอิงกับธรรมเนียมที่นิยมปฏิบัติกันในปัจจุบัน พร้อมติดตามแล้วใช่ไหมครับ ไปกันเล้ยยย!!

ประเพณีการยกขันหมากสู่ขอนั้น เป็นพิธีมงคลที่จัดขึ้นเพื่อเป็นการคารวะผู้ปกครองฝ่ายเจ้าสาว เป็นการบอกกล่าวขออนุญาตที่เจ้าบ่าวจะสู่ขอเจ้าสาวไปเป็นภรรยา

ประเพณีนี้มีมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย โดยสมเด็จพระร่วงเจ้าได้ทรงบัญญัติไว้ว่า

“ถ้าชาวไทยทำการรับแขกเป็นสนามใหญ่ มีการอาวาห์มงคลหรือวิวาห์มงคลแล้ว ให้ร้อยกรองดอกไม้เป็นรูปพานขันหมาก และให้เรียกว่า พานขันหมาก”

การจัดชุดพานขันหมาก จะมี 2 แนวทางปฏิบัติ

1. มี “พานขันหมากเอก” 1 พาน และ “พานขันหมากโท” 1 พาน ซึ่งมีขนาดย่อมกว่า สื่อถึงความเป็นคู่ผัวตัวเมีย ส่วนพานอื่นๆ จัดเป็นเครื่องประกอบขันหมาก

2. นับ “ขันหมากเอก” เป็นชุดพานหลัก ส่วน “ขันหมากโท” เป็นชุดพานบริวาร

แต่จะขอแนะนำแนวทางปฏิบัติที่นิยมใช้กันในปัจจุบัน ซึ่งมี “ขันหมากเอก” เป็นชุดพานหลัก และ “ขันหมากโท” เป็นชุดพานบริวารครับ

--------------------------

**พานขันหมากเอก**

-พานขันหมาก เป็นพานของฝ่ายชายนำมาที่บ้านฝ่ายหญิง ในพานประกอบไปด้วย หมากพลู ใบเงิน ใบทอง ใบนาก ข้าวเปลือก งา ถั่วเขียว ถุงเงิน ถุงทอง ดอกรัก ดอกดาวเรือง ดอกบานไม่รู้โรย

-พานต้นกล้วย ต้นอ้อย สมัยโบราณต้องให้มีผลไม้เพราะจะทำให้คู่บ่าวสาวทำมาค้าขายเจริญรุ่งเรือง

-พานเชิญขันหมาก เป็นพานของฝ่ายหญิง เมื่อขบวนขันหมากมากถึงบ้านฝ่ายหญิง และผ่านประตูเงินประตูทองมาแล้ว ฝ่ายหญิงก็จะลงมาเชิญขันหมากเข้าบ้าน

-พานแหวน ใช้สำหรับใส่แหวนหมั้นของทั้งเจ้าบ่าวและเจ้าสาว

-พานขนม ใส่ขนมมงคล 9 อย่าง ได้แก่ ทองหยิบ ทองหยอด ฝอยทอง ทองเอก จ่ามงกุฎ เสน่ห์จันทร์ ลูกชุบ ขนมกง ขนมชั้น

-พานสินสอด ทองหมั้น ไว้สำหรับใส่เงิน ทอง เพชร นาค ของหมั้น ไว้อาจจะใส่รวมไว้ใน 1 พาน หรือถ้าเยอะมากๆ อาจแยกเป็น 2 พานก็ได้ เมื่อใส่เงินทองเรียบร้อยแล้ว ใส่ใบเงิน ใบทอง ใบนาค กลีบดอกไม้ พวกกุหลาบ ดาวเรือง บานไม่รู้โรย ดอกมะลิ ดอกรัก หรือดอกไม้มงคลอื่นๆ และใส่ถุงเงิน ถุงทอง ลงไปด้วย โดยพานนี้จะคลุมผ้าเอาไว้ ส่วนใหญ่จะใช้ผ้าลูกไม้คลุม

-พานเทียนแพ ไว้สำหรับบูชาพระรัตนตรัย กราบไว้พ่อ แม่ ขอพรจากสิ่งศักดิ์สิทธิ์ และขอพรจากผู้ใหญ่

--------------------------

**พานขันหมากโท**

ประกอบด้วยขนมและผลไม้ต่างๆ จะใส่พานหรือถาดและมีธงกระดาษสีแดงปักตรงกลาง จำนวนถาดไม่จำกัดได้ตั้งแต่ 10 ถาด ไปจนถึง 100 ถาดก็ได้ครับ

โดยมักจะกำหนดให้เป็นจำนวนคู่ชนิดของขนมและผลไม้ ไม่มีธรรมเนียมตายตัว แต่มักจะเลือกสิ่งที่เป็นมงคล เช่น ขนมหวานจำพวกทองหยิบ ทองหยอด ฝอยทอง ทองเอก จ่ามงกุฏ ขนมชั้น ซึ่งมีความหมายดี หรือผลไม้จำพวกส้ม มะพร้าวอ่อน กล้วย

สำหรับในบางวัฒนธรรม พานขันหมากโทอาจมีของคาวหรือสิ่งของมาร่วมด้วย เช่น ชาวไทยเชื้อสายเวียดนาม จะมีการจัดหมูหันยกตัว หรือตุ๊กตามงคล มาร่วมขบวนขันหมากด้วยครับ

ขอขอบคุณข้อมูลจาก :
https://sarasod.com
https://praewwedding.com
www.asyourmind.com
หนังสือ It’s time to ring the bell